Literatura średniowieczna

Geneza i treść utworu

Najstarszą spisaną polską pieśnią religijną jest Bogurodzica. To także pierwszy zapis poetycki w naszym języku. Za datę powstania uważa się wiek XIII, chociaż część ekspertów datuje jej powstanie na lata pomiędzy wiekiem XI a XII, ponieważ to wtedy powstaje podobnej treści utwór Salve regina, a także takie teksty prozatorskie jak Kazania świętokrzyskie czy Kroniki Galla Anonima. Bogurodzica zostaje spisana na początku XV wieku. Autor pieśni jest, względem wszystkich średniowiecznych pieśni religijnych anonimowy, tradycja zaś przypisywała autorstwo świętemu Wojciechowi. Jeśli chodzi o sam tekst, widać wyraźną inspirację prawosławnymi ikonami, a zwłaszcza motywem deesis, nawiązującej do Matki Boskiej, Chrystusa Pankratora i Jana Chrzciciela. Ma charakter apokryficzny, zanosi także prośbę do wspomnianej już trójcy o pomyślne życie. Bogurodzica nie ma uporządkowanej melodyki, jest przykładem średniowiecznej, zdaniowej wersyfikacji (nie narzuca akcentów, a jedynie intonację), co może być dziwne, gdyż pod Grunwaldem była śpiewana po to, by… wojsko nie pogubiło szyku. Była wykorzystywana także jako hymn Polski, jest świadectwem średniowiecznego archaizmu.